Çikolata kisti, tıbbi adıyla endometriozis, rahim içini döşeyen hücrelerin rahmin dışında yerleşmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu doku en sık yumurtalıklarda görülür ve içi koyu kahverengi, yoğun bir sıvıyla dolu kistler oluşturabilir.
Bu görüntü erimiş çikolataya benzediği için halk arasında çikolata kisti olarak adlandırılır.
Endometriozis, özellikle üreme çağındaki kadınlarda kronik kasık ağrısı, ağrılı adet ve bazı durumlarda infertilite (çocuk sahibi olma güçlüğü) ile seyredebilen, yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilen bir durumdur.
Çikolata kistinin belirtileri her kadında aynı olmaz. Bazı kadınlarda çok belirgin şikâyetler varken, bazılarında kist tesadüfen ultrason sırasında fark edilir.
Sık görülen belirtiler:
Sık görülen belirtiler:
Bazı hastalarda çikolata kisti olmasına rağmen hiçbir belirti olmayabilir ve kist rutin kontrol sırasında fark edilir.
Endometriozisin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, birden fazla mekanizmanın rol oynadığı düşünülür. En çok kabul gören teorilerden bazıları şunlardır:
Ailede çikolata kisti veya endometriozis öyküsü olan kadınlarda görülme ihtimali daha yüksektir.
Çikolata kisti en sık şu gruplarda karşımıza çıkar:
Bu özelliklere sahip olmak mutlaka çikolata kisti olacağı anlamına gelmez, ancak riskin biraz daha yüksek olabileceğini gösterir.
Çikolata kistinin tanısında en önemli adım, iyi bir öykü ve jinekolojik muayenedir. Doktorunuz, şikâyetlerinizi dinledikten sonra pelvik muayene ve ultrason ile yumurtalıkları değerlendirir.
Tanıda kullanılan başlıca yöntemler:
Endometriozis tanısında kullanılan bir kan testi yoktur. Günümüzde yeni tanımlanan tükrükten mikro RNA tespiti ile endometriozis hastalığının taranması açısından tanımlanan test mevcuttur. Ama hala yaygın olarak kullanılan bir test değildir.
Çikolata kisti tedavisi her hastaya özel planlanır. Tedavi kararı verilirken şu faktörler göz önünde bulundurulur:
Genel olarak tedavi seçenekleri ilaç tedavisi, cerrahi tedavi veya her ikisinin birlikte kullanılması şeklinde özetlenebilir.
İlaç tedavisi, çikolata kistini tamamen yok etmekten çok, şikâyetleri kontrol altına almayı ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı hedefler.
Sık kullanılan ilaç grupları:
İlaç tedavisi özellikle:
hastalarda tercih edilebilir. Ancak ilaçlar bırakıldığında şikâyetlerin tekrar ortaya çıkma ihtimali vardır.
Çikolata kisti belli bir boyutu geçtiğinde, şiddetli ağrıya yol açtığında veya infertilite (çocuk sahibi olma güçlüğü) söz konusu olduğunda cerrahi tedavi gündeme gelebilir. Günümüzde çoğu durumda kapalı cerrahi dediğimiz laparoskopik yöntem tercih edilir.
Laparoskopik cerrahinin avantajları:
Cerrahi sırasında amaç, mümkün olduğunca yumurtalık dokusunu koruyarak sadece kistin çıkarılmasıdır. Bu yaklaşım özellikle çocuk sahibi olmayı planlayan kadınlar için önemlidir. Eğer bir kadının çocuğu yoksa cerrahi her zaman en son seçenek olmalıdır.
Artık neredeyse hiçbir zaman endometriozis hastalığının tedavisinde açık cerrahi seçilmez.
Çikolata kisti bazı kadınlarda gebelik şansını azaltabilir. Bunun nedeni, endometriozis odaklarının yumurtalığı veya tüpleri etkilemesi, yumurtlama kalitesini bozması veya karın içinde yapışıklıklara yol açması olabilir.
Önemli noktalar:
Gebelik planı olan bir kadında çikolata kisti saptandığında, karar mutlaka bu konuda deneyimli bir kadın doğum uzmanı ile birlikte verilmeli, hem yumurtalık rezervi hem de uzun vadeli planlar dikkate alınmalıdır.
Tedavi ve takip edilmemiş çikolata kistleri aşağıdaki sorunlara yol açabilir:
Çikolata kisti kronik seyirli bir hastalıktır; dönem dönem şikâyetler artıp azalabilir. İlaç tedavisi, uygun cerrahi yaklaşım ve düzenli takip sayesinde pek çok kadın normal yaşamına, işine ve sosyal hayatına devam edebilir.
Hastaların kendilerine dikkat etmeleri için bazı öneriler:
Endometriozis (çikolata kisti), doğru takip ve kişiye özel tedavi ile yönetilebilen bir durumdur. Önemli olan, şikâyetleri göz ardı etmemek ve alanında deneyimli bir kadın doğum uzmanından profesyonel destek almaktır.
