Anormal kanama, adet kanamasının beklenen süreden daha uzun sürmesi, normalden daha sık aralıklarla görülmesi, çok fazla miktarda olması veya adet dışı zamanlarda lekelenme ya da kanama olması durumlarını ifade eder.
Her kadının adet düzeni kendine özgüdür ancak alışılmış düzenin belirgin şekilde bozulması, özellikle de kanamanın şiddetlenmesi veya sıklaşması mutlaka ciddiye alınmalıdır.
Anormal kanama, ergenlik döneminden menopoza kadar her yaşta görülebilir ve altta yatan basit hormonal dengesizliklerden daha ciddi rahim hastalıklarına kadar pek çok nedenle ilişkili olabilir. Bu nedenle doğru tanı ve zamanında tedavi, hem yaşam kalitesini hem de genel sağlığı korumak için büyük önem taşır.
Anormal kanamanın en belirgin işareti, adet düzenindeki belirgin değişikliklerdir. Adetlerin normalden çok daha uzun sürmesi, ped veya tamponu çok sık değiştirme ihtiyacı, gece sık sık uyanıp ped değiştirmek zorunda kalma, pıhtılı ve yoğun kanama, adetler arasında kahverengi ya da kırmızı lekelenmeler görülebilir.
Bazı kadınlarda cinsel ilişki sonrası kanama, menopoz sonrası yeniden ortaya çıkan kanama veya beklenmedik zamanda başlayan vajinal kanama da tabloya eşlik edebilir.
Uzun süren ve yoğun kanamalar sonucunda halsizlik, çabuk yorulma, nefes nefese kalma, çarpıntı ve baş dönmesi gibi kansızlık belirtileri de ortaya çıkabilir. Bu şikâyetlerin hiçbirinin normal kabul edilmemesi, özellikle tekrar eden kanamalarda mutlaka uzman değerlendirmesi yapılması gerekir.
Anormal kanamanın nedenleri yaşa, hormonal duruma ve eşlik eden diğer hastalıklara göre değişebilir. Ergenlik döneminde ve menopoz öncesi dönemde yumurtlama düzensizlikleri sık görüldüğü için, bu dönemlerde hormonal dalgalanmalara bağlı düzensiz ve yoğun kanamalar ortaya çıkabilir.
Rahim içinde miyom, polip, adenomyozis gibi yapısal sorunlar da adet kanamasını hem miktar hem süre açısından etkileyebilir. Tiroid hastalıkları, kanama pıhtılaşma bozuklukları, bazı ilaçlar, doğum kontrol yöntemleri ve gebelikle ilişkili durumlar da anormal kanamaya yol açabilir. Özellikle menopoz sonrası görülen her kanama, rahim ve rahim içi tabakasına ait daha ciddi hastalıklar açısından mutlaka araştırılmalıdır.
Ped veya tamponu her saat başı değiştirme ihtiyacı doğuran çok yoğun kanamalar, kısa sürede belirgin halsizlik, baş dönmesi ve çarpıntı gelişmesi acil değerlendirme gerektiren durumlardır. Aniden başlayan ve durdurulamayan şiddetli vajinal kanama, özellikle altta yatan kansızlık veya kalp damar hastalığı olan kişilerde ciddi sonuçlara yol açabilir.
Gebelik şüphesi olan veya gebeliği kesinleşmiş bir kadında görülen vajinal kanama da daima acil olarak değerlendirilmelidir. Menopoz sonrası tek seferlik bile olsa görülen kanama, ihmal edilmeden bir kadın doğum uzmanı tarafından incelenmelidir.
Tanıda ilk adım, ayrıntılı bir öykü ve jinekolojik muayenedir. Doktorunuz, adetlerinizin ne kadar süredir düzensiz olduğunu, kanama miktarınızı, pıhtı varlığını, eşlik eden ağrı veya başka şikâyetleri detaylı olarak sorgular.
Jinekolojik muayene ile rahim, rahim ağzı ve vajinal dokular değerlendirilir; ardından pelvik ultrasonografi ile rahmin boyutu, iç tabaka kalınlığı, miyom veya polip varlığı araştırılır.
Gerekli durumlarda kan sayımı, hormon testleri, tiroid fonksiyonları ve pıhtılaşma testleri istenebilir. Rahim iç tabakasını daha ayrıntılı incelemek için histeroskopi, rahim içi biyopsi veya küretaj gibi ek işlemler de tanı sürecine dahil edilebilir.
Ergenlik döneminde çoğunlukla hormonal dengesizlikler, düzensiz yumurtlama ve stres gibi faktörler anormal kanamalara neden olabilir, ancak yine de yoğun kanamalar mutlaka takip edilmelidir.
Üreme çağındaki kadınlarda, hormonal sebeplerin yanı sıra gebelikle ilgili durumlar, rahim içi araç kullanımı, miyom ve polipler ön planda olabilir. Menopoz öncesi dönemde yumurtlamanın seyrelmesi ile adetler arası sürenin kısalması veya uzaması, miktarın değişmesi beklenebilir fakat çok yoğun ve uzun süren kanamalar araştırılmalıdır.
Menopoz sonrası görülen her vajinal kanama, yaş ne olursa olsun ayrıntılı değerlendirme gerektirir ve kendi kendine normale dönmesi beklenmemelidir.
Tedavi, anormal kanamanın nedenine, hastanın yaşına, çocuk sahibi olma isteğine, kansızlık durumuna ve genel sağlık durumuna göre kişiye özel olarak planlanır.
Bazı durumlarda basit yaşam tarzı değişiklikleri ve kısa süreli ilaç tedavileri yeterli olabilirken, bazı hastalarda uzun dönem hormonal tedavi veya cerrahi girişimler gerekebilir.
Tedavide ilk amaç, hastanın kanama kontrolünü sağlamak ve varsa kansızlığı düzeltmektir. Devamında, altta yatan yapısal veya hormonal nedenin kalıcı olarak yönetilmesine yönelik planlama yapılır.
Hormonal dengesizliklere bağlı anormal kanamalarda, doğum kontrol hapları, progesteron içeren ilaçlar veya hormon salgılayan rahim içi araçlar (spiral) sık kullanılan tedavi seçenekleridir.
Bu ilaçlar, rahim iç tabakasını düzenleyerek kanama miktarını ve süresini azaltmaya yardımcı olur. Bazı durumlarda kanamayı kısa sürede durdurmak için daha yoğun hormon protokolleri veya damardan verilen ilaçlar gerekebilir.
Kansızlık gelişmişse demir tedavisi ve beslenmenin düzenlenmesi de tedavinin önemli bir parçasıdır. İlaç seçimi yapılırken hastanın yaşı, sigara kullanımı, pıhtılaşma riski ve eşlik eden diğer hastalıklar mutlaka dikkate alınır.
Rahim içinde polip, miyom veya kalın rahim iç tabakası saptandığında, özellikle tekrarlayan anormal kanamalarda cerrahi müdahale gerekebilir. Histeroskopi ile rahim içine kamera ile girilerek polip ve bazı miyomlar çıkarılabilir, ayrıca rahim iç tabakası daha ayrıntılı olarak değerlendirilebilir.
Çok sayıda veya büyük miyomu olan, diğer tedavilere yanıt vermeyen veya kansızlığı kontrol altına alınamayan hastalarda daha kapsamlı cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Çocuk isteği tamamlanmış ve ciddi rahim içi patolojisi olan bazı hastalarda rahim alma ameliyatı son çare olarak değerlendirilebilir.
Histeroskopi, ince bir kamera sistemiyle rahim içine girilerek hem tanı hem tedavi amacıyla uygulanan minimal invaziv bir işlemdir. Rahim içi polipler, küçük submukoz miyomlar ve düzensiz kalınlaşmalar bu yöntemle hem görülüp hem de çıkarılabilir.
Endometriyal biyopsi ise rahim iç tabakasından doku örneği almak ve gerektiğinde kalınlaşmış tabakayı temizlemek için uygulanabilir. Alınan dokular patolojik incelemeye gönderilerek iyi huylu mu kötü huylu mu oldukları değerlendirilir.
Uzun süren ve yoğun anormal kanamalar, vücutta demir depolarını tüketerek kansızlığa yol açabilir. Kansızlık geliştiğinde halsizlik, baş dönmesi, nefes darlığı, çabuk yorulma ve çarpıntı gibi belirtiler ortaya çıkar. Tedavide, kanama kontrol altına alınırken eş zamanlı olarak ağızdan veya gerektiğinde damardan demir tedavisi uygulanabilir.
Dengeli ve demirden zengin beslenme, kırmızı et, bakliyat, yeşil yapraklı sebzeler ve C vitamini içeren gıdaların tüketimi de tedaviyi destekler. Ağır kansızlık durumunda nadiren kan transfüzyonu gerekebilir ve bu karar mutlaka hekim tarafından verilmelidir.
Tedavinin başarısı için doktor kontrolüne düzenli gitmek ve verilen ilaçları önerilen şekilde kullanmak çok önemlidir. Aşırı yorgunluktan kaçınmak, sağlıklı ve dengeli beslenmek, yeterli uyku almak ve stresten mümkün olduğunca uzak durmak vücudu destekler. Sigaranın bırakılması, alkolün sınırlandırılması ve kilo kontrolü, hem hormon dengesi hem de genel sağlık için olumlu katkı sağlar.
Özellikle anormal kanaması olan kadınların, adet düzenlerini ve kanama miktarlarını not etmeleri, kontrollerde doktorla paylaşmaları tanı ve tedavi sürecini kolaylaştırır.
Adetleriniz her zamankinden daha uzun sürüyorsa, çok daha yoğun hale geldiyse veya pıhtılı kanamalarınız varsa bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız gerekir.
Adet dönemleri arasında lekelenme, cinsel ilişki sonrası kanama veya menopoz sonrası tekrar ortaya çıkan vajinal kanama asla normal kabul edilmemelidir.
Çok yoğun kanama nedeniyle kısa sürede halsizlik, baş dönmesi, nefes darlığı veya çarpıntı gelişiyorsa bu durum acil değerlendirme gerektirir. Erken tanı ve doğru tedavi ile anormal kanamaların çoğu başarılı şekilde kontrol altına alınabilir ve ciddi problemler ortaya çıkmadan çözülebilir.
Anormal kanama, pek çok kadının hayatının farklı dönemlerinde karşılaşabileceği, ancak asla göz ardı edilmemesi gereken önemli bir belirtidir. Basit hormonal dalgalanmalardan rahim içi yapısal problemlere ve daha ciddi hastalıklara kadar geniş bir yelpazede nedenleri olabilir.
Şikâyetleri normalleştirmek yerine, zamanında bir uzmana başvurmak hem yaşam kalitesini artırır hem de olası ciddi sorunların erken fark edilmesini sağlar. Doğru tanı, kişiye özel tedavi planı ve düzenli takip ile anormal kanamalar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.
